Jako że w sezonie urlopowym trudno o poważne tematy, proponuję zabawę w śląskie "naj" - spis śląskich miejsc i przedmiotów, które są w skali kraju, Europy lub świata: najlepsze, największe, najstarsze, najwyższe, najgorsze lub jakkolwiek pierwsze lub ostatnie.

Pozwolę sobie zacząć od Bytomia i okolic:

1. Najstarsza nieprzerwanie czynna kolej wąskotorowa na świecie - Górnośląska Kolej Wąskotorowa.

2. Największa w pewnym okresie kopalnia kruszców w Europie - kopalnia Maria (wg L. Kłosa i E. Wieczorka - "Miechowice, rowerem przez dzieje").

3. Okresowo jedna z największych kopalni węgla kamiennego na świecie - KWK Bobrek (źródło jw.).

4. Najdłuższa budowla hydrotechniczna w europejskim górnictwie węglowym - Główna Kluczowa Sztolnia Dziedziczna Zabrze - Chorzów.

5. Najdłuższy system wyrobisk pogórniczych w Europie - Podziemia Tarnogórskie.

6. Największy węzeł kolejowy w Polsce i jeden z największych w Europie - Tarnowskie Góry.

7. Najstarszy w Europie okaz kasztana jadalnego (260 lat) - w Tarnowskich Górach przy kościele św. Mikołaja.

8. Najbardziej zanieczyszczone miejsce na świecie - Bytom w latach 80. XX wieku (podobno dowiedzione naukowo).

I z nieco odleglejszego miejsca:

9. Najstarsza czynna parowa maszyna wyciągowa w Europie (z 1900 r.) - Zabytkowa Kopalnia Ignacy (dawniej Hoym) w Rybniku.

Nic więcej na razie nie przychodzi mi do głowy. Ale nawet to jest powodem do dumy (może za wyjątkiem nr 8 ) .

Nie wiem czy to co napisze można zaliczyć w ramach skali kraju, jednak warte wspomnienia jest to, że linie tramwajowe, które zastąpiły wagony parowe i konne budowane juz były na Śląsku na szerokich torach. Pierwszy tramwaj z Bytomia do Miechowic wyruszył na szerokim rozstawie toru.

No i z "zagranicy"- Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku, a w nim Wesołe miasteczko, Zoo i "Elka"... byłbym zapomniał o Stadionie Śląskim

Na normalnym rozstawie szyn.

A wracając do tematu - Elektrownia Miechowice była podobno przez jakiś czas elektrownią o największej mocy w Polsce.

Pozdr.
Mariusz

Zaistniał nam tu temat "tramwajowy" więc pozwolę sobie wrócić do niego. Senda rozróżnia tutaj bardzo szczegółowo rodzaj zastosowanych torów- oczywiście przyjmuję te argumenty, jednak dla przeciętnego mieszkańca Bytomia, Śląska oraz Polski nazewnictwo potoczne mieści się w określeniach "wąski tor" lub "szeroki tor" ze względu na to, iż poza przykładem warszawskim i stosowaniem szerokiego toru (szerszego niż polski normatywny) w ZSSR, inne są obecnie nie spotykane. Stąd moje uproszczenie odnośnie szerokiego toru (faktycznie - normatywnego).
Natomiast: z tego co ja wyczytałem, w Bytomiu budowano i oddano do użytku linie tramwajowe elektryczne (nie wcześniejsze konne i parowe) na torach normatywnych. A w każdy razie przekazy informują o wyłącznie linii normatywnej z Bytomia do Miechowic.

Dlatego też należy jak najczęściej uświadamiać przeciętnych mieszkańców że się mylą. Tym bardziej, że np. w odniesieniu do kolei mamy w Polsce ok. 500 km linii na torze szerokim (1520mm), a najbliższa linia szerokotorowa znajduje się tylko kilkadziesiąt kilometrów od Bytomia.



Nie normatywnego - normalnego. W transporcie szynowym nie używa się określenia "tor normatywny"



Wcześniej zelektryfikowano wąskotorową linię tramwajową z Piekar do Gliwic (przez Bytom). Linię tą zbudowano w 1894 roku i faktycznie obsługiwano trakcją parową i częściowo konną. W 1898 uruchomiono na niej trakcję elektryczną. Linia z Bytomia do Miechowic powstała dopiero w 1913 roku czyli 15 lat później.

O, mamo, a gdzie w tej dyskusji "naj"?

Miech słusznie wspomniał Wojewódzki Park Kultury i Wypoczynku. Uściślam:
- największy stadion w Polsce - Stadion Śląski/ Narodowy. Obecnie 47202 miejsca, maksymalna frekwencja - 120 000.
- "Elka" - najdłuższa nizinna kolejka linowa w Europie.
- sam park - jeden z największych parków miejskich w Europie.
- Wesołe Miasteczko - największe wesołe miasteczko w Polsce i, przez pewien czas, jedyne stacjonarne w Polsce.

I wracając do Miechowic:
- słusznie przypomniał Senda: Elektrownia Miechowice - w chwili oddania do użytku (1953 r.) największa polska elektrownia (220 MW).
- Kraftwerk Mechtal - miała być największą elektrownią w Rzeszy (220 MW).
I jeszcze:
- Józef Szmidt:
*** pierwszy dwukrotny polski złoty medalista,
*** najdalej skaczący trójskoczek na IO w Rzymie (1960) i Tokio (1964) i na ME w Sztokholmie (1958) i Belgradzie (1962),
*** pierwszy trójskoczek, który przekroczył granicę 17 m,
*** dziewięciokrotny rekordzista kraju (trójskok, skok w dal i sztafeta 4*100m),
*** 13-krotny mistrz Polski (jw.),
*** dwukrotny zwycięzca Plebiscytu Przeglądu Sportowego.

Jeszcze na sportowo.
Bytom - I miejsce w medalowej klasyfikacji wszech czasów miast województwa śląskiego (Gazeta w Katowicach, 8 sierpnia 2008). Pod uwagę brano miejsce urodzenia medalistów IO (według dzisiejszych granic administracyjnych). Bytomianie zdobyli w sumie 6 medali (więcej tylko Katowice - 7):
- 5 złotych: 2 Józef Szmidt (trójskok), 2 Waldemar Legień (dżudo), 1 Zygfryd Szołtysik (piłka nożna).
- 1 srebrny - Lucjan Lis (kolarstwo - drużynowo).

Właśnie znalazłem info o tym, że Śląski Ogród Zoologiczny ma ... 50 lat! I tu link do artykułu

Kolejne:
- Ruda Śląska - największa gmina górnicza w Europie (cokolwiek to znaczy).
- Zabrze - kiedyś największa wieś w Europie. Podatki od mieszkańców wsi były mniejsze, dlatego Zabrze przed nadaniem praw miejskich w 1922 roku było formalnie wsią - oryginalną, bo zamieszkaną przez 65 000 mieszkańców, z 3 hutami, kilkoma kopalniami, koksownią, brykietownią i hutą szkła. http://www.esil.pl/zabrze.html

Chyba warte odnotowania jest, że "Szlak Zabytków Techniki" otrzymał Złoty Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej w konkursie „Na najlepszy produkt turystyczny” 2008 r. Link do "Szlaku"
http://www.gosilesia.pl/szt/

Myślę, że lektura będzie dobrym uzupełnieniem tego temu, a dodatkowo wpadłem na "Informator Turystyczny Województwa Śląskiego"
http://turystyka.silesia-region.pl/

Przyznaję - Szlak Zabytków Techniki to esencja tego, co w Śląsku najlepsze. Takiej różnorodności zabytków powinna nam zazdrościć cała Europa.
Niestety, tak uprzemysłowione miasto jak Bytom, może pochwalić się na tej liście tylko jednym zabytkiem. I czuję, że jakby dziś, odpukać, mieli zamknąć dwie nasze ostatnie kopalnie, to pierwszym ruchem właściciela byłby demontaż wież wyciągowych i zasypanie szybów. Ech, nie wierzę już w nic...

Mój współpracownik - były górnik z kopalni Rozbark - opowiadał mi o innym naj (chyba poszedł na złom). Najwyższa i najdłuższa suwnica - swego czasu ewenement w europie.
40 m wysoka i 120 m długa. Konstrukcja była nitowana (nie spawana). Moźe ktoś wie co się z nią stało ???

Była już mowa o największym w Polsce stadionie, a gdy w końcu zadaszą go (Stadion Śląski), to będzie to na pewno największy dach stadionu w Europie, jeśli nie na świecie - a i to będzie pewnie można udowodnić biorąc pod uwagę jakiś konkretny kontekst, cechę czy typ dachu.

Ponadto wieża nadawcza radiostacji gliwickiej to obecnie najwyższa na świecie drewniana konstrukcja.

Altus w Katowicach to wciąż najwyższy w Polsce wieżowiec wybudowany poza Warszawą.

Podobnie było przed wojną - katowicki Drapacz Chmur był obok warszawskiego Prudentiala (który powstał jednak nieco później) najwyższym tego typu budynkiem w Polsce i jednym z najwyższych w Europie.

Wracając do współczesności, ale pozostając przy budynkach i architekturze, trzeba wspomnieć o młodych śląskich architektach, w takiej kupie najlepszych w Polsce - a zwłaszcza o Przemie Łukasiku i jego Medusa Group, Tomasza Koniora i Roberta Koniecznego z biurem KWK Promes.

Ci dwaj ostatni znaleźli się w pierwszej czterdziestce najlepiej zapowiadających się architektów europejskich poniżej 40 roku życia wg The European Centre for Architecture Art Design. Ich projekty były także nagradzane/wyróżniane w prestiżowych międzynarodowych konstrukcjach, np. budynek Symfonia (Koniora) przy Akademi Muzycznej w Katowicach był uznany jednym z najlepszych 40 ceglanych budynków na świecie w 2008 r., a Dom Aatrialny Koniecznego to Dom Roku 2006 na świecie w jednym z prestiżowych konkursów. Nominowany do jednej z dwóch najbardziej prestiżowych na świecie Nagrody Miesa van der Rohe oraz znalazł się na liście "101 najbardziej ekscytujących nowych architektów świata" czasopisma Wallpaper.

Natomiast bytomski loft Bolko Loft mh1 Przemo Łukasika to podobno pierwszy loft w Polsce i jeden z z 20 najciekawszych realizacji architektonicznych w Polsce po 1989 w konkursie "Polska. Ikony architektury.".

Na pewno czymś unikalnym jest Centralne Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, a zwłaszcza jego bogate zbiory.